Εγκαύματα

εγκαύματα

Είναι βαριά κάκωση του δέρματος και των βλεννογόνων και προκαλείται από την επίδραση θερμικών, χημικών ή ηλεκτρικών αιτίων. Η συχνότητα των εγκαυμάτων στον πληθυσμό μιας χώρας είναι ανεξάρτητη από το πολιτιστικό επίπεδο. Οι δυο ηλικιακές ομάδες που παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη συχνότητα είναι τα μικρά παιδιά και οι εργαζόμενοι. Για τη σωστή αντιμετώπισή τους χρειάζεται γνώση του αντικειμένου και προσεκτική προσέγγιση που θα αφορά παράγοντες όπως το αίτιο, ο τόπος και ο χρόνος του ατυχήματος και το ιστορικό του ασθενούς. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε περιοχές όπως τα χέρια, το πρόσωπο και η γεννητική περιοχή καθώς η πλημμελής αντιμετώπιση μπορεί να εγκαταλείψει σοβαρά λειτουργικά προβλήματα.

Τύποι Εγκαυμάτων

Τα εγκαύματα ταξινομούνται σε:

-Επιφανειακά ή 1ου βαθμού: Το έγκαυμα αφορά μόνο την επιδερμίδα. Έχουν κόκκινο χρώμα και είναι επώδυνα. Δεν απαιτείται παρά μόνο τοπική περιποίηση για αποφυγή τοπικής λοίμωξης και φροντίδα για ταχύτερη επούλωση. Αν δεν υπάρξουν επιπλοκές η επούλωση ολοκληρώνεται σε μερικές ημέρες και δεν αφήνει σημάδια.

-Μερικού πάχους (επιπολής) ή 2ου βαθμού: Η επιδερμίδα είναι κατεστραμμένη όπως και το θηλώδες χόριο. Κλινικά, είναι χρώματος ροζ, επώδυνα στην αφή και συνήθως υπάρχουν φυσαλίδες στην εγκαυματική επιφάνεια. Επουλώνονται σε 2 εβδομάδες και η πιθανότητα να εγκαταλείψουν ουλή δεν είναι μεγάλη με την προϋπόθεση πως έχει γίνει πιστή εφαρμογή των ιατρικών οδηγιών σε ότι αφορά την περιποίηση, την διατροφή και την αντιβιοτική αγωγή.

-Μερικού πάχους (βαθιά): Η βλάβη έχει επεκταθεί και στο δικτυωτό χόριο. Η επούλωση καθυστερεί περισσότερο. Απαιτούν στην πλειονότητα των περιπτώσεων εισαγωγή στο νοσοκομείο αν καταλαμβάνουν περισσότερο από το 20% της ολικής επιφάνειας σώματος. Η πιθανότητα δημιουργίας υπετροφικών ουλών αυξάνει από 33% στο 78% αν το έγκαυμα δεν έχει επουλωθεί σε 3 εβδομάδες. Η παρακολούθηση των εγκαυμάτων αυτών στο διάστημα των 10 ημερών είναι ουσιώδους σημασίας καθώς τότε αποφασίζεται αν θα χρειαστεί χειρουργική αποκατάσταση ή όχι. Η κάλυψη της εγκαυματικής επιφάνεια γίνεται με μοσχεύματα (δηλαδή δέρμα που λαμβάνεται από υγιή περιοχή από τον ίδιο τον ασθενή. Η πρώτη αλλαγή γίνεται σε 3 ημέρες. Επειδή αρχικά το μόσχευμα τρέφεται από γειτονικές περιοχές είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο στους τραυματισμούς. Η δότρια χώρα επουλώνεται μόνη της σε 15 ημέρες.

-Ολικού πάχους: Η καταστροφή έχει προχωρήσει και αφορά πλέον και τους ιστούς κάτω από το χόριο (υποδόριο, μυς, τένοντες, αρθρώσεις). Δεν υπάρχει δυνατότητα αναγέννησης οπότε απαιτείται εισαγωγή στο νοσοκομείο και χειρουργική αποκατάσταση. Αν είναι πολύ μικρά σε έκταση είναι πιθανό να επουλώσουν αλλά σε μεγάλο χρονικό διάστημα ενώ πάντα υπάρχει ο κίνδυνος δημιουργίας συμφύσεων που είναι δύσκολο να αντιμετωπιστούν.

Κατάλληλοι Υποψήφιοι

Χειρουργείο

Στην πλειονότητα των περιπτώσεων η αντιμετώπιση είναι χειρουργική και περιλαμβάνει:

Χωρίς να υπάρχει έλλειμμα ιστών (δηλ. να υπάρχει επαρκές και υγιές δέρμα στην περιοχή):

α. Αφαίρεση της εγκαυματικής βλάβης και σύγκλειση του τραύματος

β. Πλαστική τύπου Ζ

Με έλλειμμα ιστών

α. Δερματικό μόσχευμα

Η κάλυψη του ελλείμματος που προκύπτει μετά την αφαίρεση της ουλής, μπορεί να γίνει και με δερματικό μόσχευμα. Αυτό σημαίνει πως αφαιρείται δέρμα από μια υγιή περιοχή (δότρια) και τοποθετείται εκεί που ήταν η ουλή. Η περιοχή από την οποία πάρθηκε το μόσχευμα, αφήνεται να επουλωθεί από μόνη της. Το δερματικό μόσχευμα θα αποκτήσει νέα αγγείωση εντός ολίγων ημερών για αυτό και ο ασθενής οφείλει να είναι προσεκτικός για να μη τραυματίσει την περιοχή. Η πρώτη αλλαγή γίνεται την 3η μετεγχειρητική ημέρα.

β. Συνθετικά υποκατάστατα δέρματος
Πρόκειται για ένα υλικό που αποτελείται από βόειο κολλαγόνο και γλυκοζαμινογλυκάνη από χόνδρο καρχαρία. Εξωτερικά καλύπτεται από στρώμα σιλικόνης που προστατεύει από την απώλεια της υγρασίας και βοηθά στο σχηματισμό κοκκιώδους ιστού. Μετά την αφαίρεση της εγκαυματικής βλάβης η τοποθέτηση του υλικού έχει ως αποτέλεσμα την διέγερση και την παραγωγή ινών κολλαγόνου ενώ συγχρόνως το βόειο κολλαγόνο λειτουργεί ως καλούπι (ικρίωμα) για την ανάπτυξη ενδοθηλιακών κυττάρων και ινοβλαστών. Δηλαδή η εφαρμογή του τεχνητού υποκατάστατου χορίου, οδηγεί στο σχηματισμό νέων, ζωντανών ιστών που θα επουλώσουν το ἐγκαυμα. Απαιτείται γενική νάρκωση ή μέθη και πραγματοποιείται σε καλά οργανωμένο νοσοκομείο. Η διάρκεια της επέμβασης είναι περίπου 1 ώρα. Μετά από 4 εβδομάδες πρέπει να αφαιρεθεί το στρώμα της σιλικόνης και να αντικατασταθεί από δερματικό μόσχευμα που θα ληφθεί από μια υγιή περιοχή.

γ. Διάταση ιστών

Οι διατατήρες είναι σιλικονούχα υλικά σε διάφορα σχήματα και μεγέθη που τοποθετούνται γύρω από την περιοχή της ουλής κάτω από το δέρμα και τα οποία τα γεμίζει με φυσιολογικό ορό η ιατρός σταδιακά. Με τον τρόπο αυτό, διατείνεται το υγιές δέρμα που βρίσκεται γύρω από την ουλή. Όταν αφαιρεθεί η ουλή, το γειτονικό υγιές δέρμα -αυτό που έχει "ξεχειλώσει"- χρησιμοποιείται για καλύψει το έλλειμμα που προκύπτει από την αφαίρεση της ουλής. Τοποθετούνται παροχετεύσεις (σωληνάκια) για να συλλέγουν την περίσσεια αίματος και υγρών και τα οποία αφαιρούνται σε 1-3 ημέρες.
Τα πλεονεκτήματα της χρήσης των διατατήρων είναι ότι η ουλή αφαιρείται και αντικαθίσταται με υγιές δέρμα που έχει το ίδιο χρώμα και την ίδια υφή. Ο ασθενής όμως πρέπει κάθε 10 ημέρες να προσέρχεται στο ιατρείο για να γίνει η πλήρωση (το φούσκωμα). Η διαδικασία είναι σχεδόν ανώδυνη και διαρκεί λίγα λεπτά. Αυτή η διαδικασία μπορεί να χρειαστεί να επαναληφθεί αρκετές φορές και είναι δυνατό να εφαρμοστεί σε κάθε ηλικία. Ανάλογα με την έκταση και την εντόπιση της ουλής ίσως χρειαστούν 3 ή παραπάνω μήνες για την ολοκλήρωση της πλήρωσης. Όλο αυτό το διάστημα θα υπάρχει στην περιοχή μια ορατή διόγκωση που μπορεί πιθανώς να κάνει τον ασθενή να αισθάνεται άβολα. Επίσης για το ίδιο διάστημα ο ασθενής πρέπει να φροντίζει σχολαστικά την περιοχή καθώς υπάρχει πάντα κίνδυνος φλεγμονής και έκθεσης του ενθέματος. Το επόμενο χειρουργείο γίνεται για να αφαιρεθεί η ουλή και ο διατατήρας. Στον ίδιο χρόνο, το δέρμα που έχουμε κερδίσει από τη διάταση το προωθούμε για να καλύψουμε το έλλειμμα που έχει προκύψει από την ουλή.
Οι διατατήρες χρησιμοποιούνται επίσης σε γυναίκες μετά από μαστεκτομή για αποκατάσταση του μαστού καθώς και σε παιδιά για αποκατάσταση μεγάλων συγγενών σπίλων ή μετεγκαυματικών ουλών.

δ. Τοπικοί κρημνοί

Πιο προχωρημένη τεχνική αποτελεί η χρήση τοπικών κρημνών (δηλαδή υγιείς ιστοί δίπλα στην ουλή που κινητοποιούνται για να καλύψουν το έλλειμμα αφού η ουλή έχει αφαιρεθεί) και η οποία εφαρμόζεται με συγκεκριμένες ενδείξεις.

ε. Ελεύθεροι κρημνοί

Αποτελούν το τελευταίο σκαλοπάτι στην επανορθωτική σκάλα. Πρόκειται για χρονοβόρες και απαιτητικές επεμβάσεις όπου τμήμα δέρματος και υποδορίου λαμβάνεται μαζί με τα αγγεία του από μια υγιή περιοχή και τοποθετείται στην περιοχή που υπάρχει το εγκαυματικό έλλειμμα. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι τα αγγεία αυτά να αναστομωθούν, δηλαδή να ενωθούν με τα αγγεία που είναι διαθέσιμα στην περιοχή του εγκαύματος.

Ανάρρωση

Μετεγχειρητικά

Με τη βοήθεια αυτών των επεμβάσεων, οι οποίες γίνονται σταδιακά και μπορεί να είναι περισσότερες από μια, καθώς και με τη χρήση ειδικών επιθεμάτων σιλικόνης και πιεστικών επιδέσμων, υπάρχει δυνατότητα να βελτιωθεί σημαντικά η επιφάνεια του σώματος που υπέστη έγκαυμα, τόσο από αισθητική, όσο και από λειτουργική άποψη.

Κίνδυνοι - Επιπλοκές

Η επούλωση του εγκαύματος και η αντιμετώπιση των επιπλοκών του απαιτεί υπομονή και απόλυτη συνεργασία μεταξύ ασθενή και ιατρού. Ο ασθενής πρέπει επίσης να κατανοήσει πως η επανορθωτική πλαστική χειρουργική μπορεί να δώσει λύση σε λειτουργικά προβλήματα και να βελτιώσει αλλά όχι να εξαλείψει πλήρως τις ουλές. Επομένως οι ρεαλιστικές προσδοκίες του ασθενούς είναι απαραίτητη προϋπόθεση για ένα αποτέλεσμα αισθητικά αποδεκτό το οποίο θα ικανοποιήσει ιατρό και ασθενή.

Συνοπτικά

Κατηγορία

Επανορθωτική

Χαρακτηριστικά

Διάρκεια επέμβασης: Εξαρτάται από το έγκαυμα

Νοσηλεία: Εξαρτάται από το έγκαυμα

Αναισθησία: Εξαρτάται από το έγκαυμα

Χρόνος Ανάρρωσης: Εξαρτάται από το έγκαυμα

Αποτέλεσμα: 

Ο ασθενής πρέπει επίσης να κατανοήσει πως η επανορθωτική πλαστική χειρουργική μπορεί να δώσει λύση σε λειτουργικά προβλήματα και να βελτιώσει αλλά όχι να εξαλείψει πλήρως τις ουλές.